{"id":3649,"date":"2026-04-14T15:37:03","date_gmt":"2026-04-14T12:37:03","guid":{"rendered":"https:\/\/dekaspilot.com\/?p=3649"},"modified":"2026-04-14T15:44:38","modified_gmt":"2026-04-14T12:44:38","slug":"denizcilik-dergisi-sayi-57-kilavuz-kaptan-kilavuzluk-hukuku-ve-ulkemiz-kapt-aykut-erol","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dekaspilot.com\/?p=3649","title":{"rendered":"DEN\u0130ZC\u0130L\u0130K DERG\u0130S\u0130 SAYI 57 KILAVUZ KAPTAN, KILAVUZLUK, HUKUKU VE \u00dcLKEM\u0130Z Kapt. Aykut Erol"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

DEN\u0130ZC\u0130L\u0130K DERG\u0130S\u0130 SAYI 57 KILAVUZ KAPTAN, KILAVUZLUK, HUKUKU VE \u00dcLKEM\u0130Z Kapt. Aykut Erol<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

KILAVUZ KAPTAN, KILAVUZLUK, HUKUKU VE \u00dcLKEM\u0130Z
Kapt. Aykut Erol<\/strong><\/p>

1- KILAVUZLUK H\u0130ZMETLER\u0130N\u0130N ORTAYA \u00c7IKI\u015eI<\/strong>
M.\u00d6. 1700 y\u0131llar\u0131nda h\u00fck\u00fcm s\u00fcren Babil\u2019deki yaz\u0131l\u0131 Hammurabi Kanunlar\u0131nda k\u0131lavuz kaptanlardan s\u00f6z edilmesinden yola \u00e7\u0131karak, k\u0131lavuz kaptanl\u0131k mesle\u011finin en az 4000 y\u0131ll\u0131k bir ge\u00e7mi\u015fi oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.
Denizcili\u011fin ilk zamanlar\u0131ndan ba\u015flayarak, o zamanki tekneler bir yerden y\u00fck al\u0131p bir di\u011fer yere g\u00f6t\u00fcrd\u00fcklerinde, kaptanlar\u0131n, gittikleri limandaki yerel co\u011frafyay\u0131, yerel meteorolojik ko\u015fullar\u0131 ve bu yerel ko\u015fullar i\u00e7inde nas\u0131l manevra yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 iyi bilmemeleri y\u00fcz\u00fcnden bir\u00e7ok kaza olmu\u015f, gemiler ve y\u00fckleri kaybedilmi\u015ftir.
Bu sorunu ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in, gemi kaptanlar\u0131 al\u0131\u015f\u0131k olmad\u0131klar\u0131 bir yere geldiklerinde, \u201co \u00e7evreyi iyi bilen\u201d \u201cdeneyimli\u201d denizcilerin yard\u0131mlar\u0131n\u0131 alm\u0131\u015flard\u0131r. Bu da, her meslek bir gereksinimden do\u011far ilkesi uyar\u0131nca, \u00f6nce k\u0131lavuz kaptanlar\u0131 ve k\u0131lavuzluk mesle\u011fini ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015f, daha sonra limanlar\u0131n geli\u015fmesi, deniz trafi\u011finin artmas\u0131yla, hizmetlerin belirli bir d\u00fczen ve organizasyon i\u00e7inde verilmesi zorunlulu\u011fu sonucu, \u201ck\u0131lavuzluk te\u015fkilatlar\u0131\u201d ve \u201ck\u0131lavuzluk hizmetleri\u201d ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>

2- G\u00dcN\u00dcM\u00dcZDE KILAVUZ KAPTAN VE KILAVUZLUK H\u0130ZMETLER\u0130<\/strong>
Ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan da anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, k\u0131lavuzluk mesle\u011finin ana varl\u0131k nedeni, yerel bilgi ve deneyimden yararlanarak, belirli dar suyollar\u0131nda gemi kazalar\u0131n\u0131 \u00f6nleyerek\u00a0g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flamakt\u0131r.<\/strong>
Ba\u015flang\u0131\u00e7ta, g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flan\u0131p korunanlar kapsam\u0131na, yaln\u0131zca\u00a0geminin tayfalar\u0131,\u00a0geminin kendisi\u00a0ve\u00a0ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 y\u00fcklergirmekteydi.<\/p>

Zamanla, gemi boyutlar\u0131n\u0131n ve buna ba\u011fl\u0131 olarak ta\u015f\u0131nan y\u00fck tonajlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fcmesi, ta\u015f\u0131nan y\u00fckler i\u00e7inde tehlikeli olanlar\u0131n \u00e7o\u011falmas\u0131, limanlar\u0131n giri\u015flerinin ve i\u00e7lerinin karma\u015f\u0131kla\u015f\u0131p geli\u015fmesi, yerle\u015fim yerlerinin, yap\u0131lar\u0131n ve buradaki insan n\u00fcfusunun \u00e7o\u011falmas\u0131, gemi kazalar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan zararlar\u0131n boyutlar\u0131n\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fctm\u00fc\u015f ve k\u0131lavuz kaptan\u0131n verdi\u011fi hizmetle g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 alanlar\u0131 geni\u015fletmi\u015f,\u00a0\u00e7evrenin korunmas\u0131<\/strong>\u00a0b\u00fcy\u00fck \u00f6nem kazanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>

\u0130lk bak\u0131\u015fta, k\u0131lavuzluk hizmetleri, do\u011frudan gemiye ve dolay\u0131s\u0131yla donatana verilen, donatan\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 \u00f6zel bir hizmet gibi g\u00f6r\u00fcnse de, belirtti\u011fimiz geli\u015fmeler kar\u015f\u0131s\u0131nda uzun y\u0131llard\u0131r d\u00fcnyadaki anlay\u0131\u015f, kurallar\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 ve denetlenmesini de sa\u011flad\u0131klar\u0131ndan,\u00a0k\u0131lavuzluk hizmetlerinin<\/strong>, sonu\u00e7ta kamunun \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 korumas\u0131 nedeniyle, bir \u201ckamu hizmeti<\/strong>\u201d oldu\u011fu \u015feklindedir.<\/p>

D\u00fcnyada son y\u0131llarda ya\u015fanan baz\u0131 gemi kazalar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan b\u00fcy\u00fck boyutlu \u00e7evre kirlilikleri, \u00f6zellikle \u00e7evrenin korunmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da, ana varl\u0131k nedenleri deniz kazalar\u0131na kar\u015f\u0131 g\u00fcvenlik sa\u011flamak olan k\u0131lavuz kaptanlar\u0131n ve k\u0131lavuzluk hizmetlerinin \u00f6nemini kat kat artt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.
Bir k\u0131lavuz kaptan\u0131n, ba\u015flang\u0131\u00e7tan bug\u00fcne kadar de\u011fi\u015fmeden s\u00fcren \u00f6zelli\u011fi \u201cbelirli bir yerle ilgili yerel bilgisi<\/strong>\u201d ile \u201cgemi kullanma deneyimi<\/strong>\u201cdir.
Ancak bug\u00fcn bir k\u0131lavuz kaptan, yerel bilgi ve deneyimine ek olarak, en az, k\u00f6pr\u00fc\u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 gemi kaptan\u0131 yeterli\u011fine ve bilgisine sahip, t\u00fcm gemi tipleriyle ilgili gemi kullanman\u0131n kuramsal ve uygulamasal bilgilerini bilen, t\u00fcm k\u00f6pr\u00fc\u00fcst\u00fc donan\u0131mlar\u0131n\u0131 tan\u0131yan ve kullanabilen, yerel, ulusal ve uluslararas\u0131 mevzuata h\u00e2kim ve bunlara y\u00fcksek deneyimini eklemi\u015f, gemi kullanmada ustala\u015fm\u0131\u015f bir kaptan olmal\u0131d\u0131r.<\/p>

3- \u00c7A\u011eIMIZDA KILAVUZLUK H\u0130ZMETLER\u0130NDEN BEKLENENLER
<\/strong>
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, gemilerin yan\u0131nda \u00e7evrenin g\u00fcvenli\u011fini de sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bir kamu hizmeti say\u0131lan k\u0131lavuzluk hizmetlerinde, ana ba\u015fl\u0131klar olarak \u015fu temel \u00f6zellikler aranmaktad\u0131r:<\/p>

\uf0d8 G\u00fcvenlik i\u00e7inde h\u0131zl\u0131 hizmet verilmesi,
\uf0d8 D\u00fczenli, disiplinli, devaml\u0131 ve belirli standartlarda hizmet verilmesi,
\uf0d8 Hizmetlerin ilgili t\u00fcm taraflara kar\u015f\u0131 e\u015fit uzakl\u0131kta durarak, tarafs\u0131z ve ba\u011f\u0131ms\u0131z verilmesi,
\uf0d8 Kamu yararlar\u0131n\u0131n korunarak verilmesi.<\/strong><\/p>

4- KILAVUZLUK H\u0130ZMETLER\u0130N\u0130N \u0130Y\u0130 VE VER\u0130ML\u0130 VER\u0130LMES\u0130 \u0130\u00c7\u0130N GEREKL\u0130 MEVZUAT
<\/strong>
Belirli bir yerde, k\u0131lavuzluk hizmetlerinin, \u201cg\u00fcvenlik i\u00e7inde h\u0131zl\u0131\u201d, \u201cd\u00fczenli, disiplinli, devaml\u0131 \/ kesintisiz, belirli standartlarda\u201d, \u201cilgili t\u00fcm taraflara kar\u015f\u0131 e\u015fit uzakl\u0131kta durarak, tarafs\u0131z ve ba\u011f\u0131ms\u0131z\u201d, \u201ckamu yararlar\u0131n\u0131n korunarak\u201d verilebilmesi i\u00e7in, ilgili devletin, k\u0131lavuzlukla ilgili olarak, mevzuatta, belirli konularda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 d\u00fczenlemeler yapmas\u0131 gerekir.<\/p>

\u0130lgili devlet, a\u015fa\u011f\u0131da ana ba\u015fl\u0131klar\u0131n\u0131 sayaca\u011f\u0131m\u0131z konular\u0131 mevzuatla, gere\u011fi gibi d\u00fczenledi\u011finde, k\u0131lavuzluk hizmetleri, d\u00fczenli, amac\u0131na uygun ve iyi verilebilir. Mevzuatta bulunmas\u0131 gereken ana konu ba\u015fl\u0131klar\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle sayabiliriz:<\/p>

A. K\u0131lavuz kaptan ve k\u0131lavuzluk hizmetlerinin tan\u0131mlar\u0131,
B. K\u0131lavuz kaptanlar\u0131n se\u00e7ilmesi, e\u011fitilmesi, yeti\u015ftirilmesi ve belgelendirilmesi,
C. K\u0131lavuzluk te\u015fkilat\u0131n\u0131n yap\u0131s\u0131,
D. K\u0131lavuzluk hizmetleri uygulamalar\u0131yla ilgili kurallar,
E. K\u0131lavuz kaptan\u0131n i\u015f ve deniz ticaret hukukunda yeri.<\/strong><\/p>

5- T\u00dcRK\u0130YE\u2019DE KILAVUZLUKLA \u0130LG\u0130L\u0130 MEVZUAT<\/strong><\/p>

Bilindi\u011fi \u00fczere denizcilik uluslararas\u0131 bir aland\u0131r. Bu nedenle \u00e7o\u011funlukla, denizcili\u011fin ana kurallar\u0131 da uygulamalar\u0131 da uluslararas\u0131, bir ba\u015fka deyi\u015fle t\u00fcm d\u00fcnyada hemen hemen ayn\u0131d\u0131r. K\u0131lavuzlukta da bu b\u00f6yle olmakla birlikte, genel ana kurallar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, k\u0131lavuzlu\u011fun varolu\u015f nedeni ve temeli \u201cyerel bilgi\u201dye dayand\u0131\u011f\u0131ndan, belli bir yerdeki k\u0131lavuzluk kurallar\u0131nda da, yerel \u00f6zellikler ge\u00e7erli olur. \u00d6rnek vermek gerekirse, genel ana kural olarak k\u0131lavuzluk hizmeti verilecek \u201calan\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131\u201d belirlenmi\u015f ve orada hizmet verecek k\u0131lavuz kaptanlar \u201cs\u0131n\u0131rlar\u0131 belirlenmi\u015f o yerin \u00f6zelliklerini bilecek \u015fekilde yeti\u015ftirilip, belgelendirilmi\u015f\u201d olmal\u0131d\u0131r. Ancak ku\u015fkusuz d\u00fcnyan\u0131n her yerinde yetkili devlet otoritesi, k\u0131lavuzluk hizmeti verilecek yerel alanlar\u0131 ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 kendisi belirler.<\/p>

K\u0131lavuzluk ve k\u0131lavuz kaptanlarla ilgili hukuki d\u00fczenlemeler bizde Osmanl\u0131\u2019n\u0131n son d\u00f6nemlerinde ve d\u00fcnyaya g\u00f6re \u00e7ok ge\u00e7 ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rne\u011fin Almanya\u2019da ilk K\u0131lavuzluk Kanunu 1656\u2019da Hamburg\u2019da, 1681\u2019de Fransa\u2019da y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulmu\u015ftur. 1865\u2019de \u0130talya\u2019da y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulan K\u0131lavuzluk Kanunu 1942 ve daha sonra 1952\u2019de yenilenmi\u015ftir. Yak\u0131n zamanda Almanya\u2019da 1954 kanunu 1984 y\u0131l\u0131nda, Hollanda\u2019da 1957 kanunu 1988 y\u0131l\u0131nda yenilenmi\u015ftir.<\/p>

\u00dclkemizde ise hen\u00fcz bir K\u0131lavuzluk Kanunu bulunmamaktad\u0131r.<\/p>

K\u0131lavuz kaptan ve k\u0131lavuzluk hizmetleriyle ilgili yasal d\u00fczenlemeleri yaparken, d\u00fcnyada y\u00fczy\u0131llar\u0131n i\u00e7inden s\u00fcz\u00fcl\u00fcp gelmi\u015f deneyimlerden en yararl\u0131 oldu\u011fu, uygulamalarla ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olanlar\u0131 dikkate almak ve temelinde uygulama a\u00e7\u0131s\u0131ndan yerel nitelikler ta\u015f\u0131yan k\u0131lavuzluk hizmetlerinin, kendi \u00dclkemiz\u2019in ko\u015fullar\u0131na uygunlu\u011funu sa\u011flamak gerekir.<\/p>

D\u00fcnyaya bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda k\u0131lavuzluk hizmetlerinin verimli, d\u00fczenli, amac\u0131na uygun ve iyi verildi\u011fi Almanya, Fransa, \u0130talya ve Hollanda gibi \u00fclkelerde, \u201cK\u0131lavuz kaptan ve k\u0131lavuzluk hizmetlerinin tan\u0131mlar\u0131\u201d, \u201cK\u0131lavuz kaptanlar\u0131n se\u00e7ilmesi, e\u011fitilmesi, yeti\u015ftirilmesi ve belgelendirilmesi\u201d ve \u201cK\u0131lavuzluk te\u015fkilat\u0131n\u0131n yap\u0131s\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 mevzuatta bulunmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yledi\u011fimiz konular\u0131n, \u201cKILAVUZLUK KANUNU\u201d ile ve onun i\u00e7inde yer verilerek, \u00e7\u00f6z\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6r\u00fclmektedir. Dikkat edilirse bunlar yukar\u0131da sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z, mevzuatta olmas\u0131 gereken be\u015f ana konu ba\u015fl\u0131klar\u0131ndan ilk \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fc olu\u015fturmaktad\u0131r.
\u00dclkemiz\u2019de ise denizcili\u011fe uzak kal\u0131\u015f\u0131m\u0131zla paralel olsa gerek, bir K\u0131lavuzluk Kanunu olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, \u201ck\u0131lavuz kaptan\u201d ile \u201ck\u0131lavuzluk hizmetlerinin\u201d a\u00e7\u0131k tan\u0131mlar\u0131 da bulunmamaktad\u0131r.
\u015eimdi, k\u0131lavuzluk hizmetlerinin verimli, d\u00fczenli, amac\u0131na uygun ve iyi verilmesi i\u00e7in, mevzuatta bulunmas\u0131 gereken ana konu ba\u015fl\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00dclkemiz\u2019deki durumu tek tek ele alal\u0131m:
A. K\u0131lavuz kaptan ve k\u0131lavuzluk hizmetlerinin tan\u0131mlar\u0131
\u00dclkemiz\u2019deki mevzuatta, \u201ck\u0131lavuzluk hizmetleri\u201d \u00e7e\u015fitlerinin de, bu hizmet \u00e7e\u015fitlerine ba\u011fl\u0131 olarak \u201ck\u0131lavuz kaptan\u201dlar\u0131n da, hem belirli ve bir \u00f6rnek adland\u0131r\u0131lmalar\u0131 hem de a\u00e7\u0131k bir tan\u0131mlar\u0131 bulunmamaktad\u0131r.
K\u0131lavuz kaptan ve k\u0131lavuzluk hizmetlerinin d\u00fcnyadaki tan\u0131mlar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman iki t\u00fcr k\u0131lavuzluk hizmeti bulundu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00dclkemiz\u2019de belirli ve bir \u00f6rnek bir adland\u0131rma \u00fczerinde birlik olmad\u0131\u011f\u0131ndan, \u0130ngilizce isimleri de dikkate al\u0131narak, bu tan\u0131mlar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 ve adland\u0131rmada birlik sa\u011flanmas\u0131 gerekmektedir. \u201cK\u0131lavuzluk Hizmetleri\u201d ve bu hizmetlerde \u00e7al\u0131\u015fan \u201ck\u0131lavuz kaptanlara\u201d verilmesi gereken adlar i\u00e7in \u00f6nerim ise a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir:
A) \u201c\u0130stemli k\u0131lavuzluk (Voluntary pilotage) (hizmeti)
\u201cDan\u0131\u015fman k\u0131lavuz kaptan\u201d
B) \u201cZorunlu k\u0131lavuzluk (Compulsory pilotage) (hizmeti)
\u201cZorunlu k\u0131lavuzluk\u201d hizmeti de, iki \u00e7e\u015fide ayr\u0131lmaktad\u0131r:
\uf0a7 a) \u201cK\u0131lavuz kaptan alma zorunlulu\u011fu\u201d (hizmeti)
\u201cZorunlu dan\u0131\u015fman k\u0131lavuz kaptan\u201d
\uf0a7 b) \u201cY\u00f6netimi k\u0131lavuz kaptana b\u0131rakma zorunlulu\u011fu\u201d (hizmeti)
\u201cZorunlu y\u00f6netmen k\u0131lavuz kaptan\u201d<\/p>

\u201c\u0130stemli k\u0131lavuzluk\u201dta, gemi kaptan\u0131, isterse k\u0131lavuz kaptan al\u0131r, istemezse almaz. T\u00fcrk Bo\u011fazlar\u0131\u2019nda Montr\u00f6 S\u00f6zle\u015fmesi uyar\u0131nca \u201c\u0130stemli k\u0131lavuzluk\u201d uygulamas\u0131 bulunmaktad\u0131r.
\u201cK\u0131lavuz kaptan alma zorunlulu\u011fu\u201dnda, gemi kaptan\u0131, s\u0131n\u0131rlar\u0131 belirlenmi\u015f bir deniz alan\u0131na geldi\u011finde oras\u0131 i\u00e7in belgesi bulunan ve yetkilendirilmi\u015f k\u0131lavuz kaptan\u0131 gemisine almak zorundad\u0131r. \u00dclkemiz limanlar\u0131nda ve d\u00fcnyan\u0131n hemen hemen b\u00fct\u00fcn liman ve dar suyollar\u0131nda, \u201cK\u0131lavuz kaptan alma zorunlulu\u011fu\u201d uygulamas\u0131 vard\u0131r.
Buna g\u00f6re: T\u00fcrkiye\u2019de, \u201c\u0130stemli k\u0131lavuzluk\u201d (Bo\u011fazlarda) ile \u201cK\u0131lavuz kaptan alma zorunlulu\u011fu\u201d (limanlarda) bi\u00e7iminde iki ayr\u0131 k\u0131lavuzlama hizmeti uygulamas\u0131 bulunmaktad\u0131r.
T\u00fcrkiye\u2019de \u201cY\u00f6netimi k\u0131lavuz kaptana b\u0131rakma zorunlulu\u011fu\u201d uygulamas\u0131 yoktur. Zaten bu uygulama d\u00fcnyada yaln\u0131zca birka\u00e7 \u00f6zel kanalda bulunmaktad\u0131r.
B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada ve bizde, \u201c\u0130stemli k\u0131lavuzluk\u201d ve \u201cK\u0131lavuz kaptan alma zorunlulu\u011fu\u201dnda hizmet veren k\u0131lavuz kaptanlar, gemi kaptan\u0131n\u0131n \u201cdan\u0131\u015fman\u0131\u201d kabul edilmektedir. Bu nedenle, benim \u00f6nerim, yukar\u0131da belirtti\u011fim gibi, \u201c\u0130stemli k\u0131lavuzluk\u201dta hizmet veren k\u0131lavuz kaptana \u201cdan\u0131\u015fman k\u0131lavuz kaptan\u201d ve \u201cK\u0131lavuz kaptan alma zorunlulu\u011fu\u201dnda hizmet veren k\u0131lavuz kaptana da \u201czorunlu dan\u0131\u015fman k\u0131lavuz kaptan\u201d adlar\u0131n\u0131n verilmesi ve \u201cY\u00f6netimi k\u0131lavuz kaptana b\u0131rakma zorunlulu\u011fu\u201dnda hizmet veren (ki T\u00fcrkiye\u2019de yoktur) k\u0131lavuz kaptana da \u201czorunlu y\u00f6netmen k\u0131lavuz kaptan\u201d ad\u0131 verilmesi \u015feklindedir.
Mevzuat\u0131m\u0131za bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki T\u00fcrk Ticaret Kanunu\u2019nda (Md. 1219), \u00dclkemiz\u2019de uygulamas\u0131 olan \u201cdan\u0131\u015fman k\u0131lavuz kaptan\u201d ve \u201czorunlu dan\u0131\u015fman k\u0131lavuz kaptan\u201d adlar\u0131 ge\u00e7memekte, buna kar\u015f\u0131n, \u00dclkemiz\u2019de uygulamas\u0131 olmayan \u201cY\u00f6netimi k\u0131lavuz kaptana b\u0131rakma zorunlulu\u011fundaki\u201d k\u0131lavuz kaptan\u0131 anlatt\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lan \u201cmecburi k\u0131lavuz\u201d ( benim adland\u0131rmam ile \u201czorunlu y\u00f6netmen k\u0131lavuz kaptan\u201d) ad\u0131 ge\u00e7mektedir.
2012 y\u0131l\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girecek yeni T\u00fcrk Ticaret Kanunu\u2019na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ise \u201c\u0130stemli k\u0131lavuzluk hizmetindeki\u201d k\u0131lavuz kaptan\u0131 anlatt\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lan \u201ciste\u011fe ba\u011fl\u0131 k\u0131lavuz\u201d, \u201cK\u0131lavuz kaptan alma zorunlulu\u011fu hizmetindeki\u201d k\u0131lavuz kaptan\u0131 anlatt\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lan \u201czorunlu dan\u0131\u015fman k\u0131lavuz\u201d ve (T\u00fcrkiye\u2019de olmayan) \u201cY\u00f6netimi k\u0131lavuz kaptana b\u0131rakma zorunlulu\u011fu hizmetindeki\u201d k\u0131lavuz kaptan\u0131 anlatt\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lan \u201czorunlu sevk k\u0131lavuzu\u201d adlar\u0131 ge\u00e7mektedir.
Buna g\u00f6re, yeni T\u00fcrk Ticaret Kanunu\u2019nda, mevcut duruma g\u00f6re ileri gidilmi\u015fse de, hem \u201c\u0130stemli k\u0131lavuzluk\u201d hem de \u201cZorunlu k\u0131lavuzluk\u201d hizmetlerinin ve bunun \u00e7e\u015fitlerinin tan\u0131m\u0131 bulunmamaktad\u0131r.
Ayr\u0131ca yeni T\u00fcrk Ticaret Kanunu\u2019nda, \u201ck\u0131lavuz kaptan\u201d yerine yaln\u0131zca \u201ck\u0131lavuz\u201d ad\u0131n\u0131n ge\u00e7mesi do\u011fru olmam\u0131\u015ft\u0131r. \u201cK\u0131lavuz\u201d yerine \u201ck\u0131lavuz kaptan\u201d denmesi gerekirdi. Yeni TTK\u2019nda ge\u00e7en, \u201ciste\u011fe ba\u011fl\u0131 k\u0131lavuz\u201d, \u201czorunlu dan\u0131\u015fman k\u0131lavuz\u201d ve \u201czorunlu sevk k\u0131lavuzu\u201d adlar\u0131n\u0131n tan\u0131mlar\u0131 da bulunmamakta, yaln\u0131zca sorumluluklar\u0131ndan s\u00f6z edilirken bu adlar ge\u00e7mektedir.
\u00d6zetle: \u015eu andaki mevzuat\u0131m\u0131zda ve yeni TTK\u2019da, \u201ck\u0131lavuzluk hizmetleri\u201dnin ve de\u011fi\u015fik k\u0131lavuzluk hizmetlerindeki \u201ck\u0131lavuz kaptan\u201dlar\u0131n tan\u0131mlar\u0131 bulunmamakta olup bunlar yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.
K\u0131lavuz kaptanlar\u0131n sorumlulu\u011fu
K\u0131lavuzluk hizmetleri ve k\u0131lavuz kaptanlar s\u00f6z konusu oldu\u011funda bir\u00e7ok ki\u015finin kafas\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131ran ve mevzuat\u0131m\u0131zda da tam bir a\u00e7\u0131kl\u0131k bulunmayan, \u201ck\u0131lavuz kaptanlar\u0131n sorumlulu\u011fu\u201d konusuna da de\u011finmek istiyorum.
Yukar\u0131da da belirtti\u011fimiz gibi, T\u00fcrkiye\u2019de bulunan \u201c\u0130stemli k\u0131lavuzluk\u201d ile \u201cK\u0131lavuz kaptan alma zorunlulu\u011fu\u201d uygulamalar\u0131n\u0131n her ikisinde de, (b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada da oldu\u011fu gibi) k\u0131lavuz kaptan \u201cdan\u0131\u015fman\u201d durumundad\u0131r. Bu nedenle de, k\u0131lavuzluk hizmeti s\u0131ras\u0131nda olu\u015fan kazalardan sorumlu tutulmamaktad\u0131r. Bu gibi durumlarda, sorumluluk gemi donatan\u0131ndad\u0131r. \u00d6rne\u011fin yeni T\u00fcrk Ticaret Kanunu\u2019nda yer alan Madde 1062 ve 1291\u2019de \u015f\u00f6yle denmektedir:
\u2022 \u201cDonatan, gemiadamlar\u0131n\u0131n, zorunlu dan\u0131\u015fman k\u0131lavuzun veya iste\u011fe ba\u011fl\u0131 k\u0131lavuzun g\u00f6revlerini yerine getirirken i\u015fledikleri kusur sonucunda \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filere verdi\u011fi zararlardan sorumludur.\u201d
\u2022 \u201cGemi, zorunlu dan\u0131\u015fman k\u0131lavuz veya iste\u011fe ba\u011fl\u0131 k\u0131lavuz taraf\u0131ndan sevk edilirken onun kusurundan ileri gelen \u00e7atmadan geminin donatan\u0131 sorumludur.\u201d
G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, yeni T\u00fcrk Ticaret Kanunu\u2019nda \u201cGemi adamlar\u0131n\u0131n kusurlar\u0131ndan do\u011fan sorumlulu\u011fu\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 Madde 1062\u2019de, \u00dclkemiz\u2019de uygulamas\u0131 bulunan (Kanun\u2019un diliyle) \u201ciste\u011fe ba\u011fl\u0131 k\u0131lavuz\u201d ile \u201czorunlu dan\u0131\u015fman k\u0131lavuz\u201dun g\u00f6revlerini yerine getirirken i\u015fledikleri kusur sonucunda \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filere verdi\u011fi zarardan, donatan\u0131 sorumlu tutup, k\u0131lavuz kaptan\u0131 sorumlu tutmam\u0131\u015ft\u0131r.
\u2022 Ayn\u0131 \u015fekilde, \u201cK\u0131lavuzun kusuru\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan Madde 1291(1)\u2019de de ayn\u0131 k\u0131lavuz kaptanlar\u0131n kusurundan ileri gelen \u00e7atmalardan da donatan\u0131 sorumlu tutup, k\u0131lavuz kaptan\u0131 sorumlu tutmam\u0131\u015ft\u0131r.
Dan\u0131\u015fman k\u0131lavuzluk durumunda, \u201ck\u0131lavuz kaptan\u0131n sorumlu olmamas\u0131\u201d b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyadaki uygulamalarla ayn\u0131 olup uygundur.
Ancak yeni Kanun Madde 1291(1)\u2019de, yaln\u0131zca \u201c\u00e7atma\u201ddan s\u00f6z edilmesi ve bunun d\u0131\u015f\u0131ndaki, \u00f6rne\u011fin \u201coturma\u201d, \u201ckaraya, r\u0131ht\u0131ma, iskeleye, \u015famand\u0131raya, platforma v.b., \u00e7arpma \/ bindirme\u201d gibi ve benzeri kazalardan s\u00f6z edilmemesi sorunlara neden olabilir.
Yine yeni T\u00fcrk Ticaret Kanunu\u2019nundaki, \u201cK\u0131lavuzlar i\u00e7in sorumluluk s\u0131n\u0131r\u0131\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan Madde 1341\u2019de, 1976 tarihli \u201cDeniz Alacaklar\u0131na Kar\u015f\u0131 Mesuliyetin S\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 Hakk\u0131ndaki Milletleraras\u0131 S\u00f6zle\u015fme\u201d ile 1992 tarihli \u201cPetrol Kirlili\u011finden Do\u011fan Zarar\u0131n Hukuki Sorumlulu\u011fu ile \u0130lgili Uluslararas\u0131 S\u00f6zle\u015fme\u201dye g\u00f6nderme yap\u0131larak, \u201ck\u0131lavuzlar\u0131n sorumluluk s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n 1.500 \u00d6zel \u00c7ekme Hakk\u0131 oldu\u011fu\u201d belirtilmektedir.
Ad\u0131n\u0131 and\u0131\u011f\u0131m\u0131z son S\u00f6zle\u015fme\u2019de, bir petrol kirlili\u011finde, \u015fayet k\u0131lavuz kaptan\u0131n (pilot), hasar\u0131, \u201czarar vermek kast\u0131yla\u201d, \u201czarara sebep olabilece\u011fini bile bile\u201d, \u201cihmal ve dikkatsizli\u011fi\u201d s\u00f6z konusu ise tazminattan s\u00f6z edilmekte ve bu tazminata s\u0131n\u0131r konulmaktad\u0131r.
Normal olarak bir k\u0131lavuz kaptan\u0131n, \u201czarar vermek kast\u0131yla\u201d, \u201czarara sebep olabilece\u011fini bile bile\u201d, \u201cihmal ve dikkatsizli\u011fi\u201d ile zarar vermesi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemeyecek olsa da, kanunlar\u0131n her ihtimali dikkate alarak d\u00fczenleme yapmas\u0131 gerekti\u011finden, b\u00f6yle durumlardaki tazminatlardan s\u00f6z edilmesi ve bu tazminatlara s\u0131n\u0131r konulmas\u0131, uygundur.
Ancak, yeni T\u00fcrk Ticaret Kanunu Madde 1341\u2019de belirtilen \u201ck\u0131lavuz kaptan\u0131n\u201d nas\u0131l bir \u201ck\u0131lavuzluk hizmeti verdi\u011fi\u201d ve nas\u0131l bir \u201ck\u0131lavuz kaptan oldu\u011fu\u201d belli olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, bu Maddenin (3)\u2019\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda yap\u0131lan k\u0131lavuz (kaptan) tan\u0131m\u0131 d\u00fcnyada bilinen tan\u0131mlara uymamakta ve ters d\u00fc\u015fmektedir.
\u00c7\u00fcnk\u00fc Madde 1341 (3)\u2019\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda, \u201cBu maddenin uygulanmas\u0131nda k\u0131lavuz terimi, gemide veya herhangi ba\u015fka bir yerden gemiye k\u0131lavuzluk hizmeti veren ki\u015fiyi veya ki\u015fileri ve bu ki\u015fi veya ki\u015filerin fiillerinden sorumlu olan b\u00fct\u00fcn ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015fileri kapsar\u201d demektedir.
Biraz sonra a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m\u0131z gibi, bu tan\u0131m ile bug\u00fcne kadar d\u00fcnyada ve T\u00fcrkiye\u2019de bilinen ve kullan\u0131l\u0131p uygulanan \u201ck\u0131lavuz kaptan\u201d ve \u201ck\u0131lavuzluk hizmeti\u201d tan\u0131mlar\u0131 tam anlam\u0131yla alt\u00fcst edilmi\u015ftir.
Kanun y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmeden, (nas\u0131l yap\u0131l\u0131r bilemem) bu yanl\u0131\u015flar mutlaka d\u00fczeltilmelidir. Bu yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck problemler ve hukuki sorunlar olu\u015facakt\u0131r.
\u00c7\u00fcnk\u00fc bir\u00e7ok kitapta, ansiklopedide ve bir olay nedeniyle ABD Y\u00fcksek Mahkemesi\u2019nin (Oregon Supreme Court) bir karar\u0131nda da a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtildi\u011fi \u00fczere k\u0131lavuzluk hizmeti ancak ve ancak bir gemide verilebilir.
Bir ba\u015fka deyi\u015fle, bir k\u0131lavuz kaptan yaln\u0131zca \u00fczerinde oldu\u011fu gemiye k\u0131lavuzluk hizmeti verebilir.
Bir k\u0131lavuz kaptan bulundu\u011fu gemiden ba\u015fka bir gemiye k\u0131lavuzluk hizmeti veremez. Yine ayn\u0131 bi\u00e7imde, bir k\u0131lavuz kaptan, \u201ck\u0131lavuz motorundan\u201d, \u201ck\u0131lavuzluk istasyonundan\u201d, \u201ckaradaki herhangi bir yerden\u201d, \u201cGemi Trafik Hizmetleri \u0130stasyonu\u2019ndan\u201d da \u201ck\u0131lavuzluk hizmeti\u201d veremez.
Bir k\u0131lavuz kaptan ya da GTH operat\u00f6r\u00fc, herhangi bir gemiye, o geminin d\u0131\u015f\u0131ndaki herhangi bir yerden ancak ve ancak verece\u011fi bilgi (information), tavsiye (advice), uyar\u0131 (warning) ve talimatlar (instruction) ile (ki talimatlar yaln\u0131zca mevzuat\u0131 hat\u0131rlatma \u015feklinde olmal\u0131d\u0131r), \u201cNavigasyon yard\u0131m\u0131 hizmeti\u201d verebilir ve bunun ad\u0131 ise \u201ck\u0131lavuzluk hizmeti\u201d ya da \u201ck\u0131lavuzluk\u201d de\u011fildir.
De\u011fi\u015fik kitaplarda, yap\u0131lan baz\u0131 tan\u0131mlara g\u00f6z atarsak, hepsinde k\u0131lavuz kaptan\u0131n \u201cgemiye al\u0131nan uzman ki\u015fi\u201d oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki t\u00fcm teknolojik ilerleme ve geli\u015fimlere kar\u015f\u0131n bu ger\u00e7ek de\u011fi\u015fmemi\u015ftir. \u0130\u015fte birka\u00e7 \u00f6rnek:
\uf0d8 \u0130ngiltere\u2019de 1894 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlanan Merchant Shipping Act, k\u0131lavuz kaptan\u0131 \u015f\u00f6yle tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r: \u201cGemi personeli olmay\u0131p gemiyi y\u00f6neten ki\u015fiye k\u0131lavuz kaptan denir\u201d. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, 1894 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan tan\u0131mda bile, k\u0131lavuz kaptan\u0131n gemiye al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ancak gemi personeli olmad\u0131\u011f\u0131 belirtilmektedir.<\/p>

\uf0d8 \u201cEncyclopedia Britannica (11. bask\u0131)\u2019ya g\u00f6re: K\u0131lavuz kaptan ad\u0131, bir gemiyi, bir \u0131rmakta, suyolunda ya da ge\u00e7itte ya da bir limana giri\u015f ya da \u00e7\u0131k\u0131\u015fta y\u00f6netme amac\u0131yla belirli bir yerde gemiye al\u0131nan bir ki\u015fiye verilir.\u201d
\uf0d8 THE APPRENTICE AND HIS SHIP adl\u0131 kitab\u0131n 278\u2019inci sayfas\u0131nda \u015f\u00f6yle denmektedir: \u201cBir gemi, limanda demirlemeye, \u015famand\u0131raya ba\u011flamaya, r\u0131ht\u0131ma yana\u015fmaya ya da limandan denize \u00e7\u0131kmaya haz\u0131rlan\u0131rken, normal olarak ehliyetli ve deneyimli bir k\u0131lavuz kaptana teslim edilir. Gemi kaptan\u0131n\u0131n ve zabitlerinin yeterince bilmedi\u011fi sularda, belirli liman ve iskeleler hakk\u0131nda \u00f6zel bilgilerle donat\u0131lm\u0131\u015f k\u0131lavuz kaptan oras\u0131 i\u00e7in gemiyi kullanma i\u015fini yapacak en uygun ki\u015fidir\u201d (gemi kullanma i\u015finin ancak gemide yap\u0131labilece\u011fini a\u00e7\u0131klamaya gerek yoktur).
\uf0d8 \u201cSEA AND RIVER PILOTS\u201d adl\u0131 kitab\u0131n 14\u2019\u00fcnc\u00fc sayfas\u0131nda k\u0131lavuz kaptan\u0131n tan\u0131m\u0131 \u015f\u00f6yle yap\u0131lmaktad\u0131r: \u201cObjektif bak\u0131\u015f t\u00fcm d\u00fcnyada ayn\u0131d\u0131r: Gemilerin bir nehirde, suyolunda ya da ge\u00e7itte, bir limana girer ya da \u00e7\u0131karken g\u00fcvenlikle y\u00f6netilmesi. \u0130\u015fte, bir k\u0131lavuz kaptan bunu yapmak i\u00e7in, belirli bir yerde gemiye al\u0131nan (uzman) bir ki\u015fidir.\u201d
\uf0d8 LAW of TUG, TOW and PILOTAGE adl\u0131 kitab\u0131n 480\u2019inci sayfas\u0131nda \u015f\u00f6yle denmektedir: \u201cGeminin yolal\u0131m\u0131n\u0131n (navigasyonunun) t\u00fcm\u00fcn\u00fc y\u00f6netmek, onun demirlenme bi\u00e7imine, yerine, zaman\u0131na, rotas\u0131na ve h\u0131z\u0131na karar verme g\u00f6revini de kapsayarak, k\u0131lavuzlama alan\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde ve gemide bulundu\u011fu s\u00fcre, ge\u00e7ici olarak k\u0131lavuz kaptana aittir.\u201d
\uf0d8 Yine ayn\u0131 kitab\u0131n 480\u2019inci sayfas\u0131nda \u201cBir geminin bir k\u0131lavuz kaptan\u0131 al\u0131p kullanmas\u0131n\u0131n nedeni, onun yerel ko\u015fullar hakk\u0131ndaki \u00f6zel bilgisidir\u201d,
denmektedir.
Verdi\u011fimiz bu bilgilerden kolayca g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, k\u0131lavuz kaptan, yetkilendirildi\u011fi s\u0131n\u0131rlar\u0131 belirli bir yerin yerel bilgilerine ve gemi kullanma deneyimine sahip olan ve al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 gemiye hizmet veren uzman bir denizcidir.
Buna g\u00f6re \u00f6zetle: \u201cGemiye al\u0131nan uzman ki\u015fiye k\u0131lavuz kaptan denir\u201d, \u201cK\u0131lavuzluk hizmeti ancak gemide verilir\u201d dolay\u0131s\u0131yla \u201cK\u0131lavuzluk hizmeti geminin d\u0131\u015f\u0131nda bir yerden verilemez\u201d ve \u201cGeminin d\u0131\u015f\u0131ndan verilen herhangi bir hizmete de k\u0131lavuzluk hizmeti denilemez\u201d.
B\u00fct\u00fcn bu bilgiler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, yeni TTK Madde 1341 (3)\u2019\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda yap\u0131lan, \u201cBu maddenin uygulanmas\u0131nda k\u0131lavuz terimi, gemide veya herhangi ba\u015fka bir yerden gemiye k\u0131lavuzluk hizmeti veren ki\u015fiyi veya ki\u015fileri ve bu ki\u015fi veya ki\u015filerin fiillerinden sorumlu olan b\u00fct\u00fcn ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015fileri kapsar\u201d tan\u0131m\u0131 \u201cBu maddenin uygulanmas\u0131nda k\u0131lavuz (kaptan) terimi, gemide k\u0131lavuzluk hizmeti veren ki\u015fiyi\u201d k\u0131sm\u0131 hari\u00e7 t\u00fcm\u00fcyle yanl\u0131\u015ft\u0131r.
Yine bu bilgilerden hareketle, bir geminin \u00fcst\u00fcndeyken bile \u201cdan\u0131\u015fman\u201d niteli\u011fi olan ve normalde sorumlu tutulmayan bir K\u0131lavuz Kaptan\u2019\u0131 ve hele Gemi Trafik Hizmetleri Operat\u00f6r\u00fc\u2019n\u00fc, TTK Madde 1341\u2019de yap\u0131lan tan\u0131mdaki gibi, geminin d\u0131\u015f\u0131ndan bir yerden verdi\u011fi \u201ctavsiyeler\u201d nedeniyle sorumlu tutmak ak\u0131l ve sa\u011fduyu ile ba\u011fda\u015fmaz.
Ayr\u0131ca, geminin d\u0131\u015f\u0131ndaki bir yerden bir gemiye \u201ctavsiyelerde\u201d bulunan, \u201cbilgi veren\u201d ki\u015fi, (ger\u00e7ekte yetkili k\u0131lavuz kaptan ehliyetine sahip birisi olsa bile) o s\u0131rada o ki\u015fi, gemide bulunmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, fiilen k\u0131lavuz kaptan de\u011fildir ve verdi\u011fi hizmet de k\u0131lavuzluk hizmeti olamaz.
\u00dcstelik geminin d\u0131\u015f\u0131ndan bir yerden tavsiye veren k\u0131lavuz kaptan\u0131n \/ ki\u015finin \/ gemi trafik hizmetleri operat\u00f6r\u00fcn\u00fcn, o s\u0131rada geminin k\u00f6pr\u00fcst\u00fcnde ya\u015fanabilecek d\u00fcmen ar\u0131zas\u0131, yanl\u0131\u015f d\u00fcmen basma, makine telgraf\u0131 ar\u0131zas\u0131, makine kumandas\u0131 hatas\u0131, makine ar\u0131zas\u0131, d\u00fcmen g\u00f6stergesi ar\u0131zas\u0131, personel yetersizli\u011fi gibi ve benzeri olaylara \u015fahit olmas\u0131 ve \u00f6nlem almas\u0131 da m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.
T\u00fcm bu bak\u0131mlardan, yeni T\u00fcrk Ticaret Kanunu\u2019nun 1341\u2019inci maddesinde yer alan \u201ck\u0131lavuz (kaptan) tan\u0131m\u0131\u201d da, \u201cbir k\u0131lavuz kaptan\u0131n bir gemiye d\u0131\u015far\u0131dan bir yerden k\u0131lavuzluk hizmeti verebilece\u011fi\u201d hususu da ve \u201ck\u0131lavuz kaptan\u0131n (ya da bu konumdaki ki\u015finin) sorumlu tutulmas\u0131\u201d da, t\u00fcm\u00fcyle yanl\u0131\u015f olmu\u015ftur, d\u00fczeltilmeye gerek vard\u0131r.
Burada yeri gelmi\u015fken, bilgi olarak \u015funlar\u0131 da aktarmal\u0131y\u0131m ki, Gemi Trafik Hizmetleri\u2019nin (GTH \/ VTS) geli\u015fmesiyle, 1990\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131nda, k\u0131lavuz kaptanlar\u0131n GTH\u2019lerin merkezlerinde gemilere verdikleri navigasyon yard\u0131m\u0131 hizmetine, baz\u0131lar\u0131 \u0130ngilizce dilinde (yanl\u0131\u015f bir adland\u0131rmayla) \u201cShore Based Pilotage\u201d ad\u0131n\u0131 vermi\u015ftir. T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye \u201cSahilden Verilen K\u0131lavuzlama\u201d ad\u0131yla \u00e7evrilebilecek bu adland\u0131rman\u0131n yanl\u0131\u015f anlamalara neden olabilece\u011fini g\u00f6ren konu hakk\u0131nda daha bilgili olanlar, bu olguya do\u011fru \u015fekliyle, \u201cShore Based Navigation Assistance\u201d yani \u201cSahilden Verilen Navigasyon Yard\u0131m\u0131\u201d ad\u0131n\u0131 vermi\u015flerdir.
Konuyu yak\u0131ndan bilmeyenler taraf\u0131ndan, bir geminin sahilden kumanda edilerek \u201ck\u0131lavuzlanabilece\u011fi\u201d \u015feklinde de anla\u015f\u0131labilece\u011fini ve sak\u0131ncalar\u0131n\u0131 g\u00f6ren IMPA da (International Maritime Pilot\u2019s Association), \u201cShore Based Pilotage\u201d ad\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.
\u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n geli\u015fen t\u00fcm teknolojik olanaklar\u0131na kar\u015f\u0131n bug\u00fcn yine de, gemi kullanmada, kullan\u0131c\u0131n\u0131n gemide bulunup onun hareketlerini g\u00f6rmesi, duymas\u0131, alg\u0131lamas\u0131, hissetmesi, ona g\u00f6re karar vermesi gerekli ve ge\u00e7erlidir.
Sonu\u00e7 olarak, bir geminin k\u0131lavuzlanmas\u0131ndan bahsedebilmek i\u00e7in, k\u0131lavuz kaptan\u0131n \u201cgemide bulunmas\u0131\u201d \u015fartt\u0131r; k\u0131lavuzlama hizmeti yaln\u0131zca gemide bulunan bir k\u0131lavuz kaptan taraf\u0131ndan verilir ve bir gemi d\u0131\u015f\u0131ndaki bir yerden k\u0131lavuzlanamaz.
Genellikle, bir gemiye k\u0131lavuzlama alan\u0131na gelirken verilen \u201cSahilden Verilen Navigasyon Yard\u0131m\u0131\u201d hizmetinin amac\u0131, \u201cGemi k\u0131lavuz kaptan al\u0131ncaya kadar onun g\u00fcvenli navigasyonuna yard\u0131m etmek, katk\u0131da bulunmak ve deniz \u00e7evresini korumak\u201d, olarak tarif edilmektedir.
Daha d\u00fcnyada yeni olmas\u0131 sebebiyle, bir k\u0131lavuz kaptan taraf\u0131ndan gemiye, \u201cSahilden Verilen Navigasyon Yard\u0131m\u0131\u201d konusu \u00fczerinde tam anla\u015fma sa\u011flanamam\u0131\u015f olmakla birlikte, IALA (International Association of Lighthouse Authorities) ve benzeri uluslararas\u0131 kurulu\u015flar, \u015fu ortak noktalarda birle\u015fmi\u015flerdir:
\uf071 Gemiye d\u0131\u015f\u0131ndan yap\u0131lacak bir navigasyon yard\u0131m\u0131 i\u00e7in Milli \/ Yerel bir mevzuat olmal\u0131, ancak bu mevzuata g\u00f6re verilmelidir,
\uf071 Bu milli mevzuatta, verilecek hizmetin \u201cs\u0131n\u0131rlar\u0131\u201d ve \u201cs\u0131n\u0131rlamalar\u0131\u201d tan\u0131mlanmal\u0131d\u0131r,
\uf071 Bu yard\u0131m, k\u0131lavuz kaptan\u0131n hava ko\u015fullar\u0131 ya da benzeri nedenlerle gemiye ula\u015famad\u0131\u011f\u0131 bir alan i\u00e7in ve gemi kaptan\u0131n\u0131n onay\u0131yla, verilmelidir,
\uf071 Bu yard\u0131m, k\u0131lavuz kaptan yeterlik belgesine sahip bir ki\u015fi taraf\u0131ndan, uygun radyo ve radar donan\u0131m\u0131 kullan\u0131larak, belirlenmi\u015f bir alan i\u00e7inde, geminin k\u0131lavuz kaptan\u0131n\u0131 alaca\u011f\u0131 yere kadar, verilecek navigasyon tavsiyelerini i\u00e7ermelidir,
\uf071 O yerde GTH varsa, bu yard\u0131m ya do\u011frudan GTH istasyonundan ya da onunla do\u011frudan i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde yap\u0131lmal\u0131d\u0131r ve
\uf071 Bu hizmet, hi\u00e7bir \u015fekilde, bir k\u0131lavuz kaptan taraf\u0131ndan gemide verilen k\u0131lavuzlama hizmetinin yerine ge\u00e7emez.<\/p>

K\u0131lavuz kaptan\u0131n sorumsuzlu\u011fu ilkesi neden var?
Bir g\u00fcn Karak\u00f6y\u2019de yana\u015f\u0131k bir yolcu gemisini, ba\u015ftan k\u0131\u00e7tan ba\u011flad\u0131\u011f\u0131m iki r\u00f6mork\u00f6r\u00fc kullanarak kald\u0131r\u0131p, Marmara\u2019ya do\u011fru d\u00f6nd\u00fcrd\u00fckten sonra r\u00f6mork\u00f6rleri mola ettim ve rotaya girdik.
Marmara rotas\u0131nda ilerlemeye ba\u015flay\u0131nca, kenarda manevray\u0131 seyreden yolculardan birisi yan\u0131ma yakla\u015farak, bir soru sormak istedi\u011fini s\u00f6yledi. \u201cBuyurun\u201d deyince \u201cBen Amerika\u2019l\u0131 bir tarih profes\u00f6r\u00fcy\u00fcm, denize ilgim var, okudu\u011fum b\u00fct\u00fcn kitaplarda, \u2018k\u0131lavuz kaptan dan\u0131\u015fmand\u0131r ve sorumlulu\u011fu yoktur\u2019 diyor, do\u011fru de\u011fil mi?\u201d dedi. \u201cEvet\u201d dedim. \u201cManevran\u0131z\u0131 izledikten sonra kafam kar\u0131\u015ft\u0131, b\u00fct\u00fcn manevray\u0131 siz y\u00f6nettiniz, r\u00f6mork\u00f6rlere, d\u00fcmene ve makineye siz komutlar verdiniz, gemi personeli verdi\u011finiz komutlar\u0131 uygulad\u0131, bu s\u0131rada bir kaza olsayd\u0131 yine gemi kaptan\u0131 m\u0131 sorumlu olacakt\u0131?\u201d dedi. Kendisine \u201cBen kumanda ederken kaptan neredeydi?\u201d diye sordum. Bir an d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc ve \u201cHep sizin yan\u0131n\u0131zdayd\u0131, ama hi\u00e7 kar\u0131\u015fmad\u0131\u201d dedi. Bundan sonra a\u015fa\u011f\u0131da a\u00e7\u0131klayacaklar\u0131m\u0131 ona k\u0131saca anlatt\u0131m. Te\u015fekk\u00fcr ederek ayr\u0131ld\u0131.
Asl\u0131nda Amerikal\u0131 yolcu, denizcili\u011fi tam ve yak\u0131ndan bilmeyen bir\u00e7ok ki\u015finin akl\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131ran a\u015fa\u011f\u0131daki iki sorudan ikincisini sormaktayd\u0131:
\uf0a7 K\u0131lavuz kaptan \u201cdan\u0131\u015fman\u201d ise neden y\u00f6netim ona b\u0131rak\u0131l\u0131yor?
\uf0a7 Y\u00f6netim kendisine b\u0131rak\u0131l\u0131yorsa, bir kaza durumunda k\u0131lavuz kaptan neden sorumlu tutulmuyor?
\u00d6nce \u201cY\u00f6netim neden k\u0131lavuz kaptana b\u0131rak\u0131l\u0131yor?\u201d sorusunun yan\u0131t\u0131na bakal\u0131m: \u201cY\u0131llara dayanan denizcilik deneyimleri\u201d, \u201c\u00f6zel olarak e\u011fitilip yeti\u015ftirilmeleri\u201d, \u201cayr\u0131nt\u0131l\u0131 yerel bilgilerle donat\u0131lmalar\u0131\u201d, \u201cyapt\u0131klar\u0131 i\u015flemlerin onlar\u0131n g\u00fcnl\u00fck u\u011fra\u015f\u0131lar\u0131 olmas\u0131\u201d, \u201chep ayn\u0131 yerde \u00e7al\u0131\u015fmayla kazand\u0131klar\u0131 s\u00fcrekli g\u00f6zlem bilgileri\u201d, \u201c\u00e7ok s\u0131k yapt\u0131klar\u0131 uygulamalarla kazand\u0131klar\u0131 deneyim ve ustal\u0131klar\u0131yla\u201d, alan\u0131nda bir uzman olan k\u0131lavuz kaptan\u0131n, yap\u0131lmas\u0131 ama\u00e7lanan i\u015fi en iyi ba\u015farabilecek, en g\u00fcvenilir ki\u015fi oldu\u011fu kabul edildi\u011finden, uygulamada, bindi\u011fi geminin y\u00f6netiminin k\u0131lavuz kaptana verilmesi benimsenmi\u015ftir.
Zaten uygulamada, (di\u011fer ula\u015f\u0131m ara\u00e7lar\u0131nda da oldu\u011fu gibi) bir gemi bir ki\u015fi taraf\u0131ndan kullan\u0131l\u0131r. Bir gemiyi iki ki\u015finin birden, ayn\u0131 anda kullanmas\u0131 ya da y\u00f6netimin iki ki\u015fi aras\u0131nda payla\u015f\u0131lmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez.
D\u00fcnyadaki k\u0131lavuz kaptan tan\u0131mlar\u0131na g\u00f6z att\u0131\u011f\u0131m\u0131zda da, gemiyi k\u0131lavuz kaptan\u0131n y\u00f6netmesi gerekti\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a vurgulanmaktad\u0131r:
\uf0d8 \u201cLOW of TUG, TOW and PILOTAGE\u201d adl\u0131 kitab\u0131n 467\u2019inci sayfas\u0131nda: \u201cEncylopedia Britannica\u201dya dayanarak k\u0131lavuz kaptan \u015f\u00f6yle tan\u0131mlanmaktad\u0131r: \u201cBir gemiyi, nehirde, herhangi bir suyolunda, ge\u00e7itte, bo\u011fazda ya da bir limana giri\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131nda y\u00f6netmek amac\u0131yla belirli bir yerde gemiye al\u0131nan ki\u015fiye k\u0131lavuz kaptan ad\u0131 verilir.\u201d,
\uf0d8 Ayn\u0131 kitab\u0131n 468\u2019inci sayfas\u0131nda: \u201cBir k\u0131lavuz kaptan\u0131n i\u015fi, k\u0131lavuzlama alanlar\u0131nda, bir gemiyi y\u00f6netmektir.\u201d,
\uf0d8 Ayn\u0131 kitab\u0131n 480\u2019inci sayfas\u0131nda: \u201cGeminin yolal\u0131m\u0131n\u0131n (navigasyonunun) t\u00fcm\u00fcn\u00fc y\u00f6netmek, onun demirlenme bi\u00e7imine, yerine, zaman\u0131na, rotas\u0131na ve h\u0131z\u0131na karar verme g\u00f6revini de kapsayarak, k\u0131lavuzlama alan\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde ve gemide bulundu\u011fu s\u00fcre, ge\u00e7ici olarak k\u0131lavuz kaptana aittir.\u201d denilmektedir.
\uf0d8 \u201cSEAFARING IN ENGLISH\u201d adl\u0131 kitab\u0131n 215\u2019inci sayfas\u0131nda: \u201cK\u0131lavuz kaptan: Bir k\u0131lavuzlama alan\u0131nda gemilerin ge\u00e7i\u015fini y\u00f6neten yeterlikli bir ki\u015fi.\u201d
\uf0d8 \u201cSEA AND RIVER PILOTS\u201d adl\u0131 kitab\u0131n 14\u2019\u00fcnc\u00fc sayfas\u0131nda k\u0131lavuz kaptan\u0131n tan\u0131m\u0131 \u015f\u00f6yle yap\u0131lmaktad\u0131r: \u201cObjektif bak\u0131\u015f t\u00fcm d\u00fcnyada ayn\u0131d\u0131r: Gemilerin bir nehirde, suyolunda ya da ge\u00e7itte, bir limana girer ya da \u00e7\u0131karken g\u00fcvenlikle y\u00f6netilmesi. \u0130\u015fte, bir k\u0131lavuz kaptan bunu yapmak i\u00e7in, belirli bir yerde gemiye al\u0131nan (uzman) bir ki\u015fidir.\u201d.
\uf0d8 \u201cPILOT-TAKE CHARGE\u201d adl\u0131 kitab\u0131n 59\u2019uncu sayfas\u0131nda da (W. Bartlett-Prince): \u201c\u2026k\u0131lavuzlama hizmeti, normal seyir uygulamas\u0131na ek yerel bilgiye ihtiya\u00e7 olan yabanc\u0131 yerlere giren ve \u00e7\u0131kan gemileri y\u00f6neterek onlar\u0131 g\u00fcvenlik alt\u0131na almak gibi bir gereksinimden b\u00fcy\u00fcy\u00fcp ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.\u201d, denmektedir.
Verdi\u011fimiz b\u00fct\u00fcn tan\u0131mlardan da g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, gemi belirli bir yere gelip k\u0131lavuz kaptan ald\u0131\u011f\u0131nda, gerek geminin tek ki\u015fi taraf\u0131ndan y\u00f6netilme gereklili\u011fi, gerekse k\u0131lavuz kaptan\u0131n uzman bir ki\u015fi olmas\u0131, geminin ve \u00e7evrenin g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in, y\u00f6netimin k\u0131lavuz kaptana b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131 hem zorunlu hem de en uygun yol olarak ortaya \u00e7\u0131karmaktad\u0131r.
O zaman \u015fimdi de \u201cY\u00f6netim b\u0131rak\u0131l\u0131yorsa, bir kaza durumunda k\u0131lavuz kaptan neden sorumlu tutulmuyor?\u201d sorusunun yan\u0131t\u0131na bakal\u0131m.
Unutulmamal\u0131d\u0131r ki, uygulamada ba\u015fka t\u00fcrl\u00fcs\u00fc m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u201cy\u00f6netimin k\u0131lavuz kaptana b\u0131rak\u0131lmas\u0131\u201d ile \u201ckaza durumunda k\u0131lavuz kaptan\u0131n sorumlu tutulmay\u0131p, gemi kaptan\u0131n\u0131n sorumlu tutulmas\u0131\u201d, y\u00fczy\u0131llar\u0131n i\u00e7inden s\u00fcz\u00fcl\u00fcp gelen bilgi, g\u00f6rg\u00fc ve deneyimlerin sonucunda ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.
Y\u00fczy\u0131llar\u0131n i\u00e7inden s\u00fcz\u00fcl\u00fcp gelen bu bilgi, g\u00f6rg\u00fc ve deneyim birikimlerine dayanarak, k\u0131lavuz kaptanlar\u0131n sorumlu tutulmamalar\u0131n\u0131n nedenlerini k\u0131saca \u015f\u00f6yle s\u0131ralayabiliriz:
\uf0a7 K\u0131lavuz kaptan\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 geminin herhangi bir aksakl\u0131\u011f\u0131, kusuru, ar\u0131zas\u0131 ya da eksikli\u011fi ona s\u00f6ylenmemi\u015f, ondan saklanm\u0131\u015f olabilir. (Meslek hayat\u0131mda bu gibi durumlarla \u00e7ok kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m).
\uf0a7 Geminin makinesi, d\u00fcmeni, demirleri ve zincirleri, d\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc, radar\u0131 ve benzeri donan\u0131m\u0131, \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor gibi g\u00f6r\u00fcnse de, vermesi gereken etkinli\u011fi sa\u011flam\u0131yor olabilir. (\u00d6rne\u011fin gemi makinesinin tornistana \u00e7al\u0131\u015f\u0131r g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc ancak hemen hemen hi\u00e7 etkisinin olmad\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok durumla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m).
\uf0a7 K\u0131lavuz kaptan\u0131n verdi\u011fi komutlar, gemi personeli taraf\u0131ndan tam anla\u015f\u0131lmam\u0131\u015f, eksik ve yanl\u0131\u015f uygulanm\u0131\u015f olabilir. (Verdi\u011fim d\u00fcmen ve makine kumandalar\u0131n\u0131n tersine uyguland\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok durumla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m).
\uf0a7 Yetersiz gemi personeli varsa onlar\u0131, k\u0131lavuz kaptan de\u011fil, donatan i\u015fe alm\u0131\u015ft\u0131r. (\u0130stanbul Bo\u011faz\u0131\u2019nda ya\u015fanan Shipbroker ile Nassia kazas\u0131nda, b\u00fct\u00fcn i\u015faretler, k\u0131lavuz kaptan\u0131n Shipbroker\u2019den ayr\u0131ld\u0131ktan sonra gemi kaptan\u0131n\u0131n, \u0130ngilizcesi yetersiz olan d\u00fcmendeki gemiciye \u201cNothing to port\u201d (\u0130skeleye ka\u00e7ma) komutu verip harita kamaras\u0131na ge\u00e7ti\u011fi s\u0131rada, gemicinin bunu \u201cHard to port\u201d olarak anlay\u0131p d\u00fcmeni iskele alabandaya basmas\u0131 sonucu olu\u015ftu\u011funu g\u00f6stermektedir).
\uf0a7 Zaman zaman gemi kaptanlar\u0131n\u0131n, k\u0131lavuz kaptan\u0131n verdi\u011fi komutlar\u0131, personeline farkl\u0131 \u015fekilde yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.
\uf0a7 En \u00f6nemlisi, \u201cgemi kullanma\u201d \u00e7ok stresli bir i\u015ftir. \u015eayet bir k\u0131lavuz kaptana gerek hukuki gerekse cezai sorumluluk y\u00fcklenirse, rahat kumanda edemeyece\u011finden kazalar kat kat artar. (Bilinen bir hik\u00e2yedir: Sultan \u00fclkenin en iyisi olan elmas ta\u015f\u0131 ustas\u0131n\u0131n d\u00fckk\u00e2n\u0131na gidip elindeki b\u00fcy\u00fck elmas\u0131 vererek \u201cBunu kusursuz \u015fekilde ikiye ay\u0131r, par\u00e7alarsan hemen \u015fimdi kelleni ald\u0131r\u0131r\u0131m\u201d der. Usta \u201cHemen Sultan\u0131m\u201d deyip arka odaya ge\u00e7er ve oradaki kalfas\u0131na \u201cHemen \u015funu iki par\u00e7aya ay\u0131r\u201d diyerek elmas\u0131 \u00f6n\u00fcne koyar. \u00d6l\u00fcm tehdidinden habersiz kalfa bir vuru\u015fta elmas\u0131 ikiye ay\u0131r\u0131r. Usta kusursuz kesilen iki par\u00e7ay\u0131 alarak sultan\u0131n yan\u0131na d\u00f6n\u00fcp \u201cBuyurun Sultan\u0131m\u201d der. K\u0131ssadan hisse: Ceza tehdidi alt\u0131nda olmayan ki\u015fi i\u015fini rahat yapar!)
\uf0a7 Yine \u015fayet bir k\u0131lavuz kaptana sorumluluk y\u00fcklenirse, bug\u00fcn kaptana b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f olan, belli bir r\u00fczg\u00e2rda, ak\u0131nt\u0131da, siste, ya\u011fmurda, karanl\u0131kta, usturma\u00e7alar yeterli olmad\u0131\u011f\u0131nda, daha fazla r\u00f6mork\u00f6r alarak, v.b. manevraya karar verme yetkisinin de k\u0131lavuz kaptana b\u0131rak\u0131lmas\u0131 gerekir.
\uf0a7 Karar verme yetkisi kendisine b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, cezadan korkar duruma gelen bir k\u0131lavuz kaptan\u0131n, bug\u00fcn normalde yapt\u0131\u011f\u0131 bir\u00e7ok manevradan ka\u00e7\u0131nmas\u0131, yapmamas\u0131 sonucunu do\u011furur bu da i\u015flerin aksamas\u0131 anlam\u0131na gelir.
\uf0a7 Yine \u015fayet bir k\u0131lavuz kaptana sorumluluk y\u00fcklenirse, k\u0131lavuz kaptan gemiyi hem personel, hem de makine, d\u00fcmen, demirler, zincirler, radarlar, g\u00f6stergeler, d\u00fcd\u00fckler, fenerler gibi ve benzeri b\u00fct\u00fcn donan\u0131mlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan denetlemek isteyecektir. Ancak bunun uygulanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.
\uf0a7 \u015eayet k\u0131lavuz kaptanlara sorumluluk y\u00fcklenirse ve hele cezai sorumluluk y\u00fcklenirse, k\u0131lavuz kaptan olmak isteyen \u00e7\u0131kmayaca\u011f\u0131ndan k\u0131lavuzluk hizmeti sistemi \u00e7\u00f6ker.
\uf0a7 K\u0131lavuz kaptana yaln\u0131zca hukuki sorumluluk y\u00fcklenirse, bir gemi kazas\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kacak b\u00fcy\u00fck tazminatlar\u0131 k\u0131lavuz kaptan\u0131n \u00f6deme g\u00fcc\u00fc olmayacak, tazminat k\u0131lavuzluk te\u015fkilat\u0131na y\u00f6neltilecektir. Ancak bug\u00fcnk\u00fc hizmet tarifeleriyle al\u0131nan \u00fccretlerle, k\u0131lavuzluk te\u015fkilatlar\u0131n\u0131n da b\u00fcy\u00fck tazminatlar\u0131 \u00f6deme g\u00fcc\u00fc yoktur. K\u0131lavuzluk Te\u015fkilatlar\u0131 bu gibi tazminatlar\u0131 ancak b\u00fcy\u00fck primler \u00f6deyecekleri sigorta sistemlerine girerek kar\u015f\u0131layabilirler. B\u00f6yle bir durumda ise k\u0131lavuzluk \u00fccretlerini \u00e7ok b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde y\u00fckseltmek gerekir. O da navlunlar\u0131 y\u00fckseltir, bunun ise kamu yarar\u0131na oldu\u011fu savunulamaz.
\uf0a7 K\u0131lavuz kaptanlara sorumluluk y\u00fcklemenin amac\u0131, k\u0131lavuz kaptanlar\u0131n daha dikkatli davranmas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak kazalar\u0131 \u00f6nlemek ise (ki daha \u00f6nce belirtti\u011fimiz gibi, bu tam tersi sonu\u00e7 do\u011furur) bu amaca ula\u015f\u0131lamaz. Ceza bunu geli\u015ftiremez. \u00c7\u00fcnk\u00fc k\u0131lavuz kaptan, g\u00fcvenli\u011fin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in \u00f6zel olarak yeti\u015ftirilmi\u015f uzman ve deneyimli bir ki\u015fidir ve zaten o kadar dikkatli davran\u0131r ki, o kaza yapabilecek en son ki\u015fidir. Onun kusurlu olabilece\u011fi, en son d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclecek bir durumdur.
\uf0a7 Her \u015feye ra\u011fmen, K\u0131lavuz kaptan\u0131n dikkatsizce ve kusurlu bir davran\u0131\u015f\u0131 oldu\u011funda ise bunun yolu, ona idari bir tak\u0131m cezalar vermektir, ki \u015fu anda b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada da uygulama b\u00f6yledir.
\uf0a7 \u00d6te yandan, bir olay sonras\u0131 incelemesi uzun s\u00fcrer ve dava sonucu hemen belli olmaz. Bu nedenle, daha sonra belki de hi\u00e7 bulunamayacak durumdaki, \u201cdonatan\u0131n sorumlu tutulup, hemen tazminat \/ g\u00fcvence al\u0131nmas\u0131\u201d, bu konudaki hukuki yorumlara girmi\u015f, y\u00fczy\u0131llar\u0131n i\u00e7inden gelen do\u011fru bir uygulamad\u0131r.
\uf0a7 Son olarak, gemi kaptanlar\u0131na, bir k\u0131lavuz kaptan\u0131n verdi\u011fi b\u00fct\u00fcn komutlar\u0131 yak\u0131ndan izleme ve \u015fayet k\u0131lavuz kaptan\u0131n verdi\u011fi komutun gemisini tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcr ya da fark ederse hemen m\u00fcdahale ederek kumanday\u0131 devralma g\u00f6revi ve sorumlulu\u011fu verilmi\u015ftir. Bu konuda k\u0131lavuz kaptanlara verilen en \u00f6nemli \u00f6\u011fretilerden bir tanesi \u201cKomutlar\u0131 yaln\u0131zca sesli olarak vermeleri ve hi\u00e7bir \u015fekilde geminin d\u00fcmen, makine telgraf\u0131, oto pilot, ba\u015fiter, k\u0131\u00e7iter gibi manevra donan\u0131mlar\u0131n\u0131 kendilerinin kullanmamalar\u0131d\u0131r\u201d. K\u0131lavuz kaptanlar, kumandalar\u0131n\u0131 sesle (konu\u015farak) vererek, kaptan\u0131n onlar\u0131 duyup denetlemesine olanak verirler. B\u00f6ylece \u201csorumlulu\u011fun gemi kaptan\u0131nda olmas\u0131\u201d kural\u0131n\u0131n yolunca i\u015flemesini sa\u011flarlar.
Bug\u00fcn d\u00fcnyada ve bizde, bir e\u011filim olarak, baz\u0131lar\u0131 maalesef, denizcili\u011fi ve y\u00fczy\u0131llardan s\u00fcz\u00fcl\u00fcp gelen deneyimleri bilmeden, hayat\u0131nda hi\u00e7bir geminin k\u00f6pr\u00fc\u00fcst\u00fcnde bulunup, k\u0131lavuz kaptan \u2013 kaptan ili\u015fkilerini ve herhangi bir k\u0131lavuzlamay\u0131 izlemeden, y\u00fczy\u0131llard\u0131r s\u00fcren uygulamay\u0131 de\u011fi\u015ftirdiklerinde olacaklar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeden, oturduklar\u0131 masalar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131ndan, \u00e7ok yal\u0131n bir mant\u0131kla, \u201ck\u0131lavuz kaptanlara (hatta gemilere uzaktan tavsiye veren Gemi Trafik Operat\u00f6rlerine bile) sorumluluk y\u00fcklensin\u201d nutuklar\u0131 atmaktad\u0131rlar.
Ba\u015fka t\u00fcrl\u00fcs\u00fc m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131ndan, y\u00f6netimin k\u0131lavuz kaptana b\u0131rak\u0131lmas\u0131 zorunlulu\u011funa kar\u015f\u0131n, bir kaza durumunda sorumlulu\u011fun donatana y\u00fcklenmesi konusundaki problem, asl\u0131nda, y\u00fczy\u0131llar\u0131n i\u00e7inden gelen deneyimlerle, az \u00f6nce de\u011findi\u011fimiz: \u201cK\u0131lavuzlama s\u0131ras\u0131nda, d\u00fcnyan\u0131n her yerindeki yasalarda, donatan\u0131 temsil etti\u011fi i\u00e7in geminin tek sorumlusu olan gemi kaptan\u0131na, k\u0131lavuz kaptan\u0131n yapt\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrekli izleme g\u00f6revi ve bir tehlikenin k\u0131lavuz kaptan\u0131n verdi\u011fi kararla \u00f6nlenemeyece\u011fini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde kar\u0131\u015fma (m\u00fcdahale \u2013 y\u00f6netimi eline alma) hakk\u0131 verilerek\u201d \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.
Son olarak, bu konuyla ilgili baz\u0131 kitaplardan al\u0131nt\u0131lar yaparak konuyu netle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m:
\u201cSEA AND RIVER PILOTS\u201d adl\u0131 kitab\u0131n 11\u2019inci sayfas\u0131nda: \u201cBir k\u0131lavuz kaptan bir gemiye g\u00f6revli olarak bindi\u011finde, o t\u00fcm\u00fcyle ve yaln\u0131zca onun k\u0131lavuzlanmas\u0131ndan sorumludur. Kimse onu bu sorumluluktan alamaz ve kimseye, geminin s\u00fcvarisi d\u0131\u015f\u0131nda, onun k\u0131lavuzlamay\u0131 y\u00f6netmesine kar\u0131\u015fma izni verilmez. S\u00fcvari, navigasyonun y\u00f6netimini k\u0131lavuza devreder, ancak \u201cy\u00f6netimle ilgili\u201d ve \u201cy\u00f6netimin\u201d izleyerek denetiminde kal\u0131r ve \u00e7ok nadir olarak (bir tehlikenin k\u0131lavuz kaptan\u0131n verdi\u011fi kararla \u00f6nlenemeyece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrse) kar\u0131\u015f\u0131r.\u201d ,
\u201cPILOT-TAKE CHARGE\u201d adl\u0131 kitaptan (By W. Bartlett-Prince): \u201c\u0130lgin\u00e7tir ki, bir k\u0131lavuz kaptan\u0131n gemideki stat\u00fckosunu (durumunu) ger\u00e7ekten anlayan \u00e7ok az ki\u015fi vard\u0131r\u2026 Kaptan ve k\u0131lavuz kaptan\u0131n birbirlerine g\u00f6re olan durumunu belirlemek gereklidir\u2026 Trinity House\u2019un k\u0131demli \u00fcyelerinin resmen a\u00e7\u0131klad\u0131klar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce \u015fudur: \u0130yi y\u00f6netilen gemilerde, s\u00fcvari, uygun bir ehliyetli k\u0131lavuz kaptan\u0131n bulunmas\u0131n\u0131n, kendisini geminin g\u00fcvenli\u011fine dikkat etmek konusundaki her t\u00fcrl\u00fc sorumluluktan kurtarmas\u0131n\u0131 beklemez; ancak, s\u00fcvari, zabitlerinin ve tayfalar\u0131n\u0131n, k\u0131lavuz kaptan\u0131n komutlar\u0131n\u0131 uygun bi\u00e7imde yerine getirdi\u011fini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc s\u00fcrece, geminin seyrini dikkatli bir g\u00f6zle izlemekle yetinmelidir ve ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir durum ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, s\u00fcvari, k\u0131lavuz kaptan\u0131 yaln\u0131zca her \u00f6nlemi almaya zorlamakla kalmamal\u0131, uygulanmas\u0131nda \u0131srar da etmelidir\u2026 Ola\u011fand\u0131\u015f\u0131 durumlar olmad\u0131k\u00e7a bir \u201cs\u00fcvari taraf\u0131ndan herhangi bir kar\u0131\u015fma\u201d ise savunulamaz.\u201d (Sayfa 60)
Yine PILOT-TAKE CHARGE adl\u0131 kitapta verilen, kaptan ile k\u0131lavuz kaptan aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin do\u011fru ve a\u00e7\u0131k olarak anla\u015f\u0131labilmesi i\u00e7in, Y\u00fcksek Yarg\u0131\u00e7lar\u0131n baz\u0131 olaylar nedeniyle verdikleri birka\u00e7 karara g\u00f6z atmak da yararl\u0131 olacakt\u0131r: \u201cBir olayda Lord Kinnear \u015f\u00f6yle demi\u015ftir: San\u0131r\u0131m, bir gemi doktan ayr\u0131l\u0131r ve \u0131rma\u011fa girerken ak\u0131ll\u0131ca olan s\u00f6z hakk\u0131n\u0131n kaptana de\u011fil k\u0131lavuz kaptana d\u00fc\u015fmesidir. Ben, \u201cKaptan geminin harekete ba\u015flamas\u0131ndan, k\u0131lavuz kaptan ise geminin harekete ba\u015flad\u0131ktan sonraki seyrinden sorumludur\u201d \u00f6nerisini kabul etmiyorum. Geminin g\u00fcvenli\u011fi gibi hayati bir konuda, bir gemideki yetki b\u00f6l\u00fcnemez (ikiye ayr\u0131lamaz). Bir yerdeki i\u015flemi tehlikeli k\u0131lan t\u00fcm \u015fartlar b\u00fct\u00fcn\u00fcyle yerel durumlar oldu\u011funda, kanunda ve ger\u00e7ekte, en uygun h\u00e2kim (yetkili uzman) k\u0131lavuz kaptand\u0131r ve k\u0131lavuz kaptan herhangi bir kaptan\u0131n yapabilece\u011finden \u00e7ok daha yeterli bir h\u00e2kimdir (uzmand\u0131r).\u201d (Sayfa 62)
PILOT-TAKE CHARGE adl\u0131 kitaptan devam edersek, bir ba\u015fka olayda Yarg\u0131\u00e7 Butt g\u00f6r\u00fc\u015flerini a\u015fa\u011f\u0131daki gibi a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r: \u201cK\u0131lavuz kaptan, geminin navigasyonuyla (yolal\u0131m\u0131yla) ilgili hemen hemen t\u00fcm konularda tek h\u00e2kimdir (karar verecek tek ki\u015fidir) ve bu konularda yanl\u0131\u015f h\u00fck\u00fcm vermedik\u00e7e, a\u00e7\u0131k\u00e7a bir hata yapmad\u0131k\u00e7a, yanl\u0131\u015f bir fikir s\u00f6ylemedik\u00e7e, ak\u0131ll\u0131 bir kimse gibi a\u00e7\u0131k davrand\u0131k\u00e7a, kaptan\u0131n k\u0131lavuz kaptana kar\u0131\u015fmaya hi\u00e7 hakk\u0131 yoktur ve izin verilmemelidir; ancak, kaptan\u0131n, iki geminin birbiriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve bir \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n hemen hemen olaca\u011f\u0131 en son an\u0131 bekleyerek k\u0131lavuz kaptana kar\u0131\u015fmas\u0131 fikrini savunmak da \u00e7ok tehlikeli olur, \u015fayet kaza ger\u00e7ekten ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorsa, kaptan fikir vermekten ba\u015fka, kar\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r da.\u201d (Sayfa 63)
Umar\u0131m verdi\u011fim bilgiler yeterince ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 olmu\u015ftur.
B. K\u0131lavuz kaptanlar\u0131n se\u00e7ilmesi, e\u011fitilmesi, yeti\u015ftirilmesi ve belgelendirilmesi
\u00dclkemiz\u2019deki mevzuatta bu konu, Resmi Gazete\u2019nin 28.11.2006 tarihli 26360 numaral\u0131 say\u0131s\u0131nda yay\u0131mlanarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren \u201cKILAVUZ KAPTANLARIN YETERL\u0130KLER\u0130, E\u011e\u0130T\u0130MLER\u0130, BELGELEND\u0130R\u0130LMELER\u0130 VE \u00c7ALI\u015eMA USULLER\u0130 HAKKINDA Y\u00d6NETMEL\u0130K\u201dte yer alm\u0131\u015ft\u0131r.
Y\u00f6netmelik\u2019te yap\u0131lan k\u0131lavuz kaptan tan\u0131m\u0131ndaki eksikli\u011fe ve hangi \u00e7e\u015fit k\u0131lavuzluk hizmetine ait oldu\u011funun belirtilmemesine, di\u011fer bir iki eksik ve yanl\u0131\u015f\u0131na ra\u011fmen, genel olarak \u00e7a\u011fda\u015f ilkelerin yer ald\u0131\u011f\u0131 bir Y\u00f6netmelik\u2019tir.
C. K\u0131lavuzluk te\u015fkilat\u0131n\u0131n yap\u0131s\u0131
\u015eu anda \u00dclkemizde, \u201cKamu te\u015fkilatlar\u0131\u201d, \u201c\u00d6zelle\u015ftirilen limanlar\u0131n te\u015fkilatlar\u0131\u201d ve \u201cDenizcilik M\u00fcste\u015farl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan izin verilmi\u015f limanlar ve \u00f6zel kurulu\u015flar te\u015fkilatlar\u0131\u201d bi\u00e7iminde \u00f6zetlenebilecek \u00fc\u00e7 ayr\u0131 k\u0131lavuzluk te\u015fkilat\u0131 yap\u0131s\u0131 bulunmakta olup, geli\u015fmi\u015f Avrupa \u00fclkelerindeki gibi, \u00fclke \u00e7ap\u0131nda bir te\u015fkilat yap\u0131s\u0131 yoktur. Liman i\u015fletmelerinin k\u0131lavuzluk hizmeti vermesinin ise ba\u015fta hizmetlerin ilgili t\u00fcm taraflara kar\u015f\u0131 e\u015fit uzakl\u0131kta durarak, tarafs\u0131z ve ba\u011f\u0131ms\u0131z verilmesi ve kamu yararlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 a\u00e7\u0131lar\u0131ndan olmak \u00fczere, bir\u00e7ok sak\u0131ncas\u0131 bulunmaktad\u0131r.
Bu konularda daha fazla bilgi edinmek isteyenler, dekaspilot.com internet sitesindeki, Denizcilik Dergisi\u2019nin Kas\u0131m-Aral\u0131k 2008 tarihli say\u0131s\u0131nda yay\u0131mlanan \u201c\u00dclkemizde K\u0131lavuzluk Ve R\u00f6morkaj Hizmetleri\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131m ile 21-23 Nisan 2009 tarihinde Antalya\u2019da yap\u0131lan 43\u2019\u00fcnc\u00fc EMPA (Avrupa K\u0131lavuz Kaptanlar Birli\u011fi) Genel Kurul toplant\u0131s\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131m konu\u015fman\u0131n T\u00fcrk\u00e7e metnine bakabilirler.
K\u0131lavuzluk hizmetlerinin \u00f6zelli\u011finden ve kamu yararlar\u0131 gere\u011fi, hizmetlerin ilgili t\u00fcm taraflara kar\u015f\u0131 e\u015fit uzakl\u0131kta durarak, tarafs\u0131z ve ba\u011f\u0131ms\u0131z verilmesi gerekti\u011fi bilinmektedir. D\u00fcnyadaki uygulamalara bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bunun, Almanya, Fransa, \u0130talya ve Hollanda \u00f6rneklerinde oldu\u011fu gibi, devletin g\u00f6zetim ve denetimi alt\u0131nda, k\u0131lavuz kaptanlara, \u00fclke \u00e7ap\u0131nda kurdurulan te\u015fkilatlarla m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.
\u00dclkemizde halen, \u201ck\u0131lavuzluk te\u015fkilatlar\u0131n\u0131n yap\u0131s\u0131\u201dyla ilgili bir d\u00fczenleme olmay\u0131p, daha \u00f6nceki iki mevzuat\u0131n (y\u00f6netmeli\u011fin) ortadan kalkmas\u0131 nedeniyle, mevzuat bo\u015flu\u011fu bulunmaktad\u0131r. Bu bo\u015flu\u011fu doldurmak \u00fczere, Denizcilik M\u00fcste\u015farl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan haz\u0131rlanarak internet sitesinde a\u00e7\u0131klanan, \u201cKILAVUZLUK VE R\u00d6MORK\u00d6RC\u00dcL\u00dcK H\u0130ZMETLER\u0130 TE\u015eK\u0130L\u00c2TLARINA VER\u0130LECEK \u0130Z\u0130NLER HAKKINDA Y\u00d6NETMEL\u0130K TASLA\u011eI\u201d, daha \u00f6nceki (iptal edilen) 1998 ve 2002 Y\u00f6netmeliklerine g\u00f6re hem \u00e7ok geriye d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f hem de b\u00fcy\u00fck temel yanl\u0131\u015flar i\u00e7ermektedir ve mutlaka d\u00fczeltilmelidir.
Asl\u0131nda en do\u011fru yol, te\u015fkilat yap\u0131s\u0131n\u0131 da i\u00e7ine alacak \u015fekilde, Almanya \u00f6rne\u011findekine benzer, \u00dclkemiz ko\u015fullar\u0131na uygun, bir KILAVUZLUK KANUNU \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131d\u0131r.
D. K\u0131lavuzluk hizmetleri uygulamalar\u0131yla ilgili kurallar
\u00dclkemizde k\u0131lavuzluk hizmetleri uygulamalar\u0131yla ilgili kurallar genel olarak, \u201cL\u0130MAN Y\u00d6NETMEL\u0130KLER\u0130\u201d ve \u201cKILAVUZLUK H\u0130ZMET TAR\u0130FELER\u0130\u201dnde yer almaktad\u0131r.
Liman Y\u00f6netmelikleri son zamanlarda yap\u0131lan yenilemelerle, \u201ck\u0131lavuz kaptan alma\/b\u0131rakma noktas\u0131\u201d, \u201cba\u015fiter \/ k\u0131\u00e7iter bulunmas\u0131 durumunda yap\u0131lan r\u00f6mork\u00f6r indirimleri\u201d gibi birka\u00e7 yanl\u0131\u015f ve eksik konu d\u0131\u015f\u0131nda, olduk\u00e7a yeterli duruma gelmi\u015f say\u0131labilir.
K\u0131lavuzluk hizmetlerindeki ana temel kurallardan birisi, k\u0131lavuzluk hizmeti verilen alan\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n belirlenmesidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir k\u0131lavuz kaptan, o s\u0131n\u0131rlar\u0131 belirlenen alan i\u00e7in e\u011fitilip yeti\u015ftirilir, o yerel alan\u0131n bilgilerini kazan\u0131r ve kendisine o alan i\u00e7in yeterlik belgesi verilir, yeterlik belgesi o alan d\u0131\u015f\u0131nda ge\u00e7ersizdir. Bir ba\u015fka ana kural da, \u201cs\u0131n\u0131rlar\u0131 belirlenmi\u015f bir k\u0131lavuzluk alan\u0131, bir ba\u015fka k\u0131lavuzluk alan\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131nda biter\u201d. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, \u201cs\u0131n\u0131rlar\u0131 belirlenmi\u015f bir k\u0131lavuzluk aln\u0131nda bir tek k\u0131lavuzluk te\u015fkilat\u0131 hizmet verir\u201d. Ya da bir ba\u015fka a\u00e7\u0131dan s\u00f6ylersek, \u201cs\u0131n\u0131rlar\u0131 belirlenmi\u015f iki k\u0131lavuzluk alan\u0131 birbirinin i\u00e7ine giremez, birbirinin i\u00e7inden ge\u00e7emez, birinin s\u0131n\u0131r\u0131 \u00f6tekinde biter\u201d.
K\u0131lavuzluktaki bu ana temel ilkelere kar\u015f\u0131n \u00dclkemiz\u2019deki kamu kurulu\u015flar\u0131n\u0131n i\u015fletti\u011fi limanlar\u0131n (ve devredilenlerin) deniz taraf\u0131ndaki s\u0131n\u0131rlar\u0131 belirlenmemi\u015ftir (bu konuda \u00e7\u0131kart\u0131lan tebli\u011fler y\u00fcr\u00fcrl\u00fck kazanamam\u0131\u015ft\u0131r). Bu nedenle bu limanlar\u0131n verdi\u011fi (ki liman i\u015fletmelerinin k\u0131lavuzluk hizmeti vermesi de yanl\u0131\u015ft\u0131r) k\u0131lavuzluk hizmetlerinin deniz s\u0131n\u0131rlar\u0131 belirsizdir. Bunun i\u00e7in de, o b\u00f6lgedeki ba\u015fka k\u0131lavuzluk hizmeti s\u0131n\u0131rlar\u0131yla i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7ip, kar\u0131\u015fmaktad\u0131r. Bu problemin, yukar\u0131da verdi\u011fimiz temel ilkeler dikkate al\u0131narak, en k\u0131sa zamanda d\u00fczeltilmesi gerekmektedir.
\u00dclkemizde k\u0131lavuzluk hizmeti uygulamalar\u0131nda g\u00f6r\u00fclen bir ba\u015fka aksakl\u0131k, son y\u0131llarda kurulan Gemi Trafik Hizmetleri i\u00e7inde, o b\u00f6lgede fiilen \u00e7al\u0131\u015fan k\u0131lavuz kaptanlara g\u00f6rev verilmemesidir. Oysa k\u0131lavuz kaptanlar bir GTH i\u00e7inde, kullan\u0131c\u0131 ve bilgi sa\u011flay\u0131c\u0131 olarak rol ald\u0131klar\u0131 gibi, bir\u00e7ok \u00fclkede, \u00f6nemli ve kritik durumlarda, bir GTH\u2019deki ekran\u0131n ba\u015f\u0131nda gemiyle temas kuran bilgi, tavsiye, uyar\u0131, talimat veren ki\u015fi olarak da g\u00f6rev yapmaktad\u0131r. Almanya, Hollanda, Singapur gibi bir\u00e7ok \u00fclkede, k\u0131lavuz kaptanlara GTH i\u00e7inde mutlaka g\u00f6rev verilmekte ve hatta baz\u0131 yerlerde GTH\u2019nin i\u015fletimi k\u0131lavuzluk te\u015fkilatlar\u0131na b\u0131rak\u0131lmaktad\u0131r. \u00dclke \u00e7ap\u0131nda hizmet veren Alman K\u0131lavuz Kaptanlar Birli\u011fi\u2019nin deyi\u015fiyle \u201ck\u0131lavuzluk\u201d, her \u201cTrafik Y\u00f6netim Sistemi\u201dnin (Traffic Management System) do\u011fal bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Bizde de bunun en k\u0131sa s\u00fcrede uygulamaya ge\u00e7irilmesi gerekmektedir.
K\u0131lavuzluk hizmetlerindeki bir ba\u015fka \u00f6nemli uygulama alan\u0131n\u0131, \u201cHizmet Tarifeleri\u201d d\u00fczenler. \u00dclkemizde, Denizcilik M\u00fcste\u015farl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan a\u011fustos 2003 y\u0131l\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulan ve tek sayfada toplanan basit, k\u0131sa, hatta yanl\u0131\u015f kurallardan olu\u015fan \u201cHizmet Tarifeleri\u201dnin \u00e7ok b\u00fcy\u00fck eksikleri bulunmaktad\u0131r. Oysa \u00f6nceki TD\u0130 ve TCDD tarifeleri kitap\u00e7\u0131klar\u0131, y\u0131llar\u0131n deneyimleri sonucunda ya\u015fanan, kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan olaylardan ders al\u0131narak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir\u00e7ok kuraldan olu\u015fmu\u015ftur. Denizcilik M\u00fcste\u015farl\u0131\u011f\u0131 Hizmet Tarifesi\u2019nin de, bu kitap\u00e7\u0131klardaki t\u00fcm kurallar dikkate al\u0131narak yeni ba\u015ftan yap\u0131lmas\u0131na gerek bulunmaktad\u0131r.
E. K\u0131lavuz kaptan\u0131n \u0130\u015f ve Deniz Ticaret Hukuku\u2019nda yeri
K\u0131lavuz kaptan\u0131n hem Deniz \u0130\u015f Kanunu\u2019nda hem de T\u00fcrk Ticaret Kanunu\u2019nda yeterli ve do\u011fru bir tan\u0131m\u0131 bulunmamaktad\u0131r.
2012 y\u0131l\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girecek yeni T\u00fcrk Ticaret Kanunu\u2019nda, k\u0131lavuz kaptana biraz daha fazla yer verilmi\u015fse de yeterli de\u011fildir. Ayr\u0131ca yeni kanunda, yukar\u0131da daha geni\u015f bi\u00e7imde ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi, d\u00fcnyada ge\u00e7erli k\u0131lavuzluk hizmeti tan\u0131m\u0131na ayk\u0131r\u0131 olan ve yanl\u0131\u015f anlamalara neden olacak \u201cherhangi ba\u015fka bir yerden gemiye k\u0131lavuzluk hizmeti veren ki\u015fi\u201dden s\u00f6z edilmektedir ki, bunun acilen de\u011fi\u015ftirilmesi gerekmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, \u201ck\u0131lavuzluk hizmeti\u201d yaln\u0131zca \u201cgemide\u201d verilir.
Yine eski ve yeni T\u00fcrk Ticaret Kanunlar\u0131, kurtarma yard\u0131m i\u015fini yaln\u0131zca \u201cbir geminin di\u011ferini kurtarmas\u0131\u201d a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele alm\u0131\u015f ve \u00f6rne\u011fin yabanc\u0131 mevzuatlarda yer alan, \u201ck\u0131lavuz kaptan \u2013 kurtarma yard\u0131m\u201d ili\u015fkisine yer vermemi\u015ftir, bu husus yeni Kanun\u2019a konulmal\u0131d\u0131r.
Bir ba\u015fka konu da \u015fudur: \u0130ngilizce dilinde \u201cseaman\u201d (denizci) olarak ge\u00e7en adland\u0131rma ve tan\u0131m, maalesef mevzuat\u0131m\u0131za \u201cgemiadam\u0131\u201d olarak sokulmu\u015ftur. Bu yanl\u0131\u015f adland\u0131rma, \u201cgemiadam\u0131\u201dn\u0131n yaln\u0131zca \u201cgemide \u00e7al\u0131\u015fan ki\u015fi\u201d olarak alg\u0131lanmas\u0131na neden olmaktad\u0131r.
Bu da, her y\u00f6nden \u201cdenizci\u201d (gemiadam\u0131) mevzuat\u0131na ba\u011fl\u0131 olan k\u0131lavuz kaptanlar\u0131n, bir geminin adam\u0131 olmamas\u0131 nedeniyle, \u201cgemiadam\u0131\u201d say\u0131lamayaca\u011f\u0131 yanl\u0131\u015f\u0131na d\u00fc\u015f\u00fclmesine yol a\u00e7maktad\u0131r. Oysa mevzuat\u0131m\u0131zda, \u201cgemiadam\u0131\u201d denilenece\u011fi yerde (do\u011frusu olan) \u201cdenizci\u201d (seaman) denmi\u015f olsayd\u0131, muhtemelen bu yanl\u0131\u015fa d\u00fc\u015f\u00fclmeyecekti.
Ger\u00e7i, Kad\u0131k\u00f6y 1. \u0130\u015f Mahkemesi\u2019nin Yarg\u0131tay 9. Hukuk Dairesi\u2019nce onanarak kesinle\u015fmi\u015f 2006\/ 624 E. \u2013 2007\/ 95 K. Say\u0131l\u0131 dosyas\u0131nda, k\u0131lavuz kaptanlar\u0131n gemiadam\u0131 (denizci) oldu\u011fu ve 854 say\u0131l\u0131 Deniz \u0130\u015f Kanunu kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fi a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. Buna ra\u011fmen, bu hususa Kanun\u2019da a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde yer verilmesinde fayda vard\u0131r.
Buraya kadar yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m a\u00e7\u0131klamalardan g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, \u00dclkemiz mevzuat\u0131nda k\u0131lavuz kaptan ve k\u0131lavuzluk hizmetleri konular\u0131nda \u00f6nemli eksiklikler ve yanl\u0131\u015flar vard\u0131r. Umar\u0131m bunlar en k\u0131sa zamanda giderilerek k\u0131lavuzluk hizmetlerinden beklenilen \u201cg\u00fcvenlik\u201d, \u201ckamu yarar\u0131\u201d ve \u201c\u00e7a\u011fda\u015fl\u0131k\u201d sa\u011flan\u0131r.<\/p>

\u00a0<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

DEN\u0130ZC\u0130L\u0130K DERG\u0130S\u0130 SAYI 57 KILAVUZ KAPTAN, KILAVUZLUK, HUKUKU VE \u00dcLKEM\u0130Z Kapt. Aykut Erol KILAVUZ KAPTAN, KILAVUZLUK, HUKUKU VE \u00dcLKEM\u0130ZKapt. Aykut Erol 1- KILAVUZLUK H\u0130ZMETLER\u0130N\u0130N ORTAYA \u00c7IKI\u015eIM.\u00d6. 1700 y\u0131llar\u0131nda h\u00fck\u00fcm s\u00fcren Babil\u2019deki yaz\u0131l\u0131 Hammurabi Kanunlar\u0131nda k\u0131lavuz kaptanlardan s\u00f6z edilmesinden yola \u00e7\u0131karak, k\u0131lavuz kaptanl\u0131k mesle\u011finin en az 4000 y\u0131ll\u0131k bir ge\u00e7mi\u015fi oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.Denizcili\u011fin ilk zamanlar\u0131ndan ba\u015flayarak, o […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"elementor_header_footer","format":"standard","meta":{"_crdt_document":"","footnotes":""},"categories":[60],"tags":[],"class_list":["post-3649","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazar-k-kaptanlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dekaspilot.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3649","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dekaspilot.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dekaspilot.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dekaspilot.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dekaspilot.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3649"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/dekaspilot.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3649\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3656,"href":"https:\/\/dekaspilot.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3649\/revisions\/3656"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dekaspilot.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3649"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dekaspilot.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3649"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dekaspilot.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3649"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}